— Απλώς μην αγγίξεις τίποτα με τα χέρια σου, — είπε ο Βίκτωρ, καθώς μπαίναμε στο κατάστημα με τα οικιακά σκεύη. — Έχεις πάλι χρώμα κάτω από τα νύχια σου.
Έκρυψα τις παλάμες μου στις τσέπες του παλτό μου.
Το χρώμα είχε πράγματι μείνει. Μια λεπτή μπλε γραμμή κοντά στον αντίχειρα, την οποία δεν είχα προσέξει το πρωί. Την προηγούμενη μέρα, μέχρι τις δύο τα ξημερώματα, ασχολούμουν με μια παλιά καρέκλα: έβγαζα το βερνίκι, έτριβα την πλάτη, διάλεγα την απόχρωση.
Η καρέκλα στεκόταν στην κουζίνα μας ήδη καμιά δεκαπενταριά χρόνια. Ο Βίκτωρ σκόπευε να την πετάξει, αλλά σε μένα άρεσε το πόσο βολικά ακουμπούσε η στρογγυλή πλάτη στην παλάμη μου.
— Θα πλυθεί, — είπα χαμηλόφωνα.
— Καλύτερα να βρεις μια κανονική ασχολία. Είσαι ώριμη γυναίκα και ακόμα παίζεις με κάτι ξύλα.
Η πωλήτρια δίπλα στη βιτρίνα προσποιήθηκε ότι δεν άκουσε τίποτα.
Γύρισα το κεφάλι μου προς τα πιάτα.
Εκείνη την ημέρα έκλεισα τα σαράντα δύο μου χρόνια. Διαλέγαμε το δώρο μου.
Τώρα καταλαβαίνω ότι το θέμα δεν ήταν η καρέκλα ούτε καν το χρώμα.

Ο Βίκτωρ ένιωθε εδώ και καιρό αμήχανα για μένα.
Δούλευα λογίστρια σε μια μικρή πολυκλινική, φορούσα άνετα παπούτσια, δεν ήξερα να κρατάω συζητήσεις για ακριβά εστιατόρια. Αν κάποιος επαίνεσε το τραπέζι της κουζίνας μας, μπορούσα να εξηγήσω με πάθος πώς αφαίρεσα το παλιό γυάλισμα από αυτό.
Σε τέτοιες στιγμές ο Βίκτωρ με διέκοπτε:
— Η Λένα μας είναι αυτοδίδακτη συντηρήτρια. Άστης να κάνει ό,τι θέλει — θα φέρει όλη τη χωματερή στο σπίτι.
Οι καλεσμένοι γελούσαν. Χαμογελούσα κι εγώ, αν και μετά από τέτοιες βραδιές δεν πλησίαζα τα εργαλεία μου για αρκετές εβδομάδες.
Αργότερα άρχισε να πηγαίνει σε κάτι επαγγελματικά δείπνα. Αγόρασε μερικά καινούργια πουκάμισα. Μου ζήτησε να μην τον παίρνω τηλέφωνο μετά τις επτά: «Οι συναντήσεις παρατείνονται, είναι άβολα».
Μια μέρα έβαλα τα παντελόνια του για πλύσιμο, έλεγξα τις τσέπες και έβγαλα ένα χαρτάκι διπλωμένο στη μέση.
Λίστα αγορών.
Αβοκάντο, γαρίδες, τυρί με μπλε μούχλα, λευκό κρασί.
Στο κάτω μέρος, με ξένο στρογγυλό γραφικό χαρακτήρα, ήταν προστεθειμένο: «Και τα αγαπημένα μου αχλάδια. Μην το ξεχάσεις, σε παρακαλώ».
Κάθισα με αυτό το χαρτάκι στην άκρη της μπανιέρας, μέχρι που ήρθε ο Βίκτωρ.
Με κοίταξε, κοίταξε το χαρτί και αναστέναξε κουρασμένος.
Ούτε καν φοβήθηκε.
— Έπρεπε να είχαμε μιλήσει από καιρό.
Η συζήτηση διήρκεσε καμιά εικοσαριά λεπτά.
Την έλεγαν Μαρίνα. Γνωρίστηκαν πριν από μισό χρόνο. Μαζί της είναι εύκολα. Καταλαβαίνει τι θέλει από τη ζωή. Ενώ εμείς οι δύο, όπως αποδείχθηκε, είμαστε ξένοι εδώ και καιρό.
— Απλώς δεν το πρόσεχες εσύ αυτό, — είπε.
Δεν ξέρω γιατί ρώτησα:
— Και τα αχλάδια, τι λογής είναι;
— Τι;
— Τι λογής της αρέσουν;
Ζάρωσε το πρόσωπό του.
— Λένα, μην αρχίζεις.
Δεν ρώτησα τίποτα άλλο.
Ο γιος μας σπούδαζε τότε σε άλλη πόλη. Όταν έμαθε για το διαζύγιο, ήθελε να έρθει, αλλά δεν τον άφησα.
— Έχεις εξεταστική, Πάσα. Θ τα καταφέρω μόνη μου.
Τα κατάφερνα με έναν παράξενο τρόπο.
Μπορούσα να δουλέψω ήσυχα όλη μέρα, να αγοράσω ψωμί, να πληρώσω τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας. Και το βράδυ να ανακαλύψω στη ντουλάπα το παλιό του κασκόλ και να καθίσω στο πάτωμα ακριβώς στον διάδρομο εισόδου.
Ντρεπόμουν που πονούσε τόσο πολύ.

Ειδικά μετά την επίσκεψη του Βίκτωρα, όταν ήρθε να πάρει τα πράγματα που του είχαν απομείνει και είπε:
— Τουλάχιστον μην γεμίσεις τελείως το διαμέρισμα με άχρηστα πράγματα. Γιατί ποιος θα έρθει εδώ πέρα;
Δεν απάντησα τίποτα. Απλώς τον κοίταξα, σηκώθηκα και πήγα στην κουζίνα, αφήνοντάς τον να κλείσει πίσω του την πόρτα για τελευταία φορά.
Εκείνο το βράδυ, αντί για ύπνο, έβγαλα από το πατάρι το παλιό ξύλινο σεντούκι της γιαγιάς μου. Μέσα υπήρχαν κάτι ξεχασμένα φωτογραφικά άλμπουμ και, κάτω-κάτω, ένα μικρό, κλειδωμένο μεταλλικό κουτί που ο Βίκτωρ έλεγε πως είχε χάσει το κλειδί του πριν από χρόνια. Με ένα μικρό κατσαβίδι και λίγη υπομονή, η κλειδαριά ενέδωσε με ένα στεγνό «κλικ». Δεν βρήκα μέσα ούτε παλιές φωτογραφίες ούτε έγγραφα. Μόνο ένα πακέτο επιστολών δεμένο με μια κόκκινη κορδέλα και ένα σημείωμα γραφτό με τον γραφικό χαρακτήρα της μητέρας του —της πεθεράς μου, που πέθανε λίγο πριν παντρευτούμε— με μια φράση που μου πάγωσε το αίμα: «Βίκτωρ, παιδί μου, μην αφήσεις ποτέ την αλήθεια να βγει στο φως, αλλιώς ο οίκος μας θα καταστραφεί ολοσχερώς, όπως τότε».
Την επομένη το πρωί, αποφάσισα να κάνω κάτι που δεν τολμούσα ποτέ σε ολόκληρο τον γάμο μου: πήγα απευθείας στο δικηγορικό γραφείο όπου εργαζόταν η Μαρίνα, η γυναίκα για την οποία με άφησε.
Δεν την περίμενα στον δρόμο ούτε έκανα σκηνές ζηλοτυπίας. Κλείστηκα στο γραφείο της με το πρόσχημα μιας «επείγουσας λογιστικής συμβουλής» για την παλιά πολυκλινική. Όταν η Μαρίνα σήκωσε το βλέμμα της, γεμάτη επαγγελματική ευγένεια, έβγαλα από την τσάντα μου το κλειστό φάκελο με τις επιστολές και τον ακούμπησα στο γυάλινο τραπέζι.
— Δεν ήρθα να μαλώσουμε, Μαρίνα, — της είπα με φωνή πιο ήρεμη απ’ ό,τι αισθανόμουν. — Ήρθα να σε ρωτήσω αν ξέρεις πραγματικά ποιον έχεις βάλει στο σπίτι σου.
Η Μαρίνα πάγωσε. Το χρώμα έφυγε από το πρόσωπό της, αλλά αντί για οργή, είδα στα μάτια της κάτι άλλο: έναν βαθύ, σιωπηλό φόβο. Άνοιξε το συρτάρι της, έβγαλε ένα αντίγραφο ενός επίσημου εγγράφου και το έσπρωξε προς το μέρος μου.
— Νομίζεις ότι εσύ ήσουν το θύμα, Λένα; — μου είπε με τρεμάμενη φωνή. — Ο Βίκτωρ δεν χώρισε επειδή βαρέθηκε. Ο Βίκτωρ χρωστάει διακόσιες χιλιάδες ευρώ σε τοκογλύφους, χρησιμοποιώντας το όνομα της εταιρείας μου ως εγγύηση. Και το χειρότερο δεν είναι αυτό. Το σπίτι που μένεις τώρα, το πατρικό σου, ανήκει εδώ και έναν μήνα σε μένα· το υπέγραψε σε μια νύχτα για να ξεχρεώσει τα χρέη του στον τζόγο.
Ένα κύμα ζάλης με χτύπησε. Το πάτωμα φάνηκε να φεύγει κάτω από τα πόδια μου.
Όμως δεν είχα χρόνο να λυγίσω. Την ίδια στιγμή, το κινητό μου μέσα στην τσάντα δονήθηκε. Ήταν ένα μήνυμα από τον γιο μας, τον Πάσα, από άγνωστο αριθμό: «Μαμά, μην πας στο σπίτι. Με περιμένουν εδώ. Ο πατέρας δεν είναι αυτός που νομίζεις».
Δεν σκέφτηκα ούτε στιγμή τον κίνδυνο. Το μόνο που άκουγα ήταν η φωνή του γιου μου στο μυαλό μου. Χωρίς να πω λέξη στη Μαρίνα, άρπαξα την τσάντα μου, έτρεξα έξω από το κτίριο και πήρα το πρώτο ταξί.
Κατά τη διαδρομή προς το πατρικό μου σπίτι, το μυαλό μου έτρεχε πιο γρήγορα από τους τροχούς. Αν το σπίτι ανήκε πια στη Μαρίνα και ο Βίκτωρ χρωστούσε σε τοκογλύφους, τότε τι δουλειά είχε ο Πάσα εκεί; Και κυρίως, γιατί μου είχαν κρύψει ότι ο γιος μας βρισκόταν στην πόλη εδώ και μέρες;
Όταν έφτασα, η πόρτα της πολυκατοικίας ήταν μισάνοιχτη. Ανέβηκα τα σκαλιά με την καρδιά να χτυπάει δυνατά στο στήθος μου. Στο σαλόνι, ο χρόνος φάνηκε να παγώνει.
Ο Βίκτωρ στεκόταν δίπλα στο παράθυρο, με τα χρούσια του τρεμάμενα και το βλέμμα χαμένο, ενώ στο κέντρο του δωματίου στεκόταν ο Πάσα, κρατώντας στα χέρια του το μικρό μεταλλικό κουτί που είχα ανοίξει εγώ μόλις εχθές το βράδυ. Απέναντί τους, καθόταν ένας άγνωστος άνδρας με αυστηρό κοστούμι, κρατώντας έναν φάκελο.
— Μητέρα, μην πλησιάζεις, — είπε ο Πάσα με φωνή κομμένη. Τα μάτια του ήταν κόκκινα από το κλάμα. — Δεν υπήρχαν ποτέ χρέη σε τοκογλύφους. Ο πατέρας δεν έπαιζε ποτέ τζόγο. Αυτό είναι το μεγαλύτερο ψέμα από όλα.

Ο Βίκτωρ έσκυψε το κεφάλι και έκρυψε το πρόσωπό του στις παλάμες του. Ο άνδρας με το κοστούμι σηκώθηκε αργά, με κοίταξε στα μάτια και άνοιξε τον φάκελο.
— Κυρία Λένα, — είπε με επίσημο τόνο. — Ο σύζυγός σας δεν πτώχευσε. Πριν από είκοσι χρόνια, όταν γεννήθηκε ο γιος σας, ο πατέρας του Βίκτωρα —ο πεθερός σας, ο οποίος πέθανε κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες— είχε αφήσει μια τεράστια περιουσία και ακίνητα. Αλλά για να τα κληρονομήσει ο Πάσα χωρίς να κινηθούν υποψίες για ξέπλυμα, έπρεπε να υπογράψετε εσείς την αποδοχή, την οποία ο Βίκτωρ έκρυβε χρόνια, κάνοντας σας να πιστεύετε ότι είστε μια απλή, φτωχή λογίστρια που δεν ξέρει τίποτα. Η Μαρίνα δεν είναι ερωμένη του. Είναι η δικηγόρος που οργάνωσε την εξαγορά του σπιτιού σας για να το προστατεύσει από τους πραγματικούς πιστωτές της οικογένειας, όταν ανακάλυψαν ποιος πραγματικά είναι ο κληρονόμος.
Έμεινα ακίνητη. Όλος ο κόσμος γύρω μου κατέρρευσε σε δευτερόλεπτα.
Όχι επειδή με είχε απατήσει. Όχι επειδή με θεώρησε ανάξια. Αλλά επειδή επί είκοσι χρόνια με είχε μετατρέψει σε ένα προσεκτικά μελετημένο προστατευτικό παραπέτασμα για να κρύβει την τεράστια, επικίνδυνη περιουσία μιας οικογένειας που βασιζόταν στα ψέματα.
Ο Βίκτωρ σήκωσε το βλέμμα του, με κοίταξε με μια θλίψη που δεν είχα ξαναδεί ποτέ και ψιθύρισε:
— Ήθελα μόνο να σε προστατέψω από αυτούς που κυνηγούσαν τον πατέρα μου, Λένα. Γι’ αυτό σε απομάκρυνα. Γι’ αυτό σε έκανα να νιώθεις λίγη.
Τον κοίταξα, έβγαλα από την τσάντα μου το παλιό μπλε χρώμα που είχε μείνει ακόμα ξεραμένο κάτω από τα νύχια μου, το ακούμπησα αργά στο τραπέζι μπροστά του και γύρισα την πλάτη μου για πάντα.
Δεν έκλαψα ούτε δευτερόλεπτο, γιατί κατάλαβα επιτέλους ποια ήμουν: όχι η γυναίκα που έπρεπε να ντρέπεται για τα χέρια της, αλλά η μόνη αλήθεια σε έναν κόσμο φτιαγμένο από ψέματα.